Merk je na het eten buikpijn, een opgezette buik, hoofdpijn, vermoeidheid of word je humeurig zonder duidelijke reden? Of heb je een kind met terugkerende klachten waar je maar geen vinger achter krijgt? Dan kan een voedselovergevoeligheid een grote rol spelen – óók als allergietesten via de huisarts niets laten zien.
Als orthomoleculair darmtherapeut begeleid ik mensen met kinderwens, zwangere vrouwen, baby’s, kinderen en volwassenen met darmklachten en voedselovergevoeligheid. Samen zoeken we uit welke voeding jij (of je kind) niet goed verdraagt en vooral: waarom je lichaam hier zo op reageert.

Wil je gericht onderzoeken waar jouw klachten vandaan komen en een persoonlijk behandelplan krijgen?

Eerste signalen en twijfel over voedselovergevoeligheid

Soms twijfel je: heb ik een voedselovergevoeligheidsreactie of zit er iets anders onder?

Wat kunnen de eerste signalen zijn dat je mogelijk een probleem hebt met voeding?

Als je na een maaltijd:

• geen behaaglijk gevoel hebt en/of het koud krijgt
• buikpijn (obstipatie, diarree) en/of hoofdpijn krijgt
• humeurig wordt
• het gevoel hebt dat je geen energie hebt.

Zoals een cliënt van mij mooi verwoordde: “Mijn gezin maakt er grapjes over dat ik gewoon niet wil afwassen, maar ik zak helemaal in na de maaltijd”.

En verder als:

• je beverig wordt of hartkloppingen krijgt
• je neus en holtes vollopen of je ogen gaan tranen
• je na voeding een prikkelend gevoel in je mond krijgt.

En dit zijn nog maar enkele signalen. Een heleboel gezondheidsproblemen hangen samen met voeding. Vaak heb je dit niet eens door.

Signalen die er op kunnen wijzen dat je bepaalde voeding niet goed verdraagt

Er zijn een heleboel signalen die er op kunnen wijzen dat je bepaalde voeding niet goed verdraagt. Buikpijn is er slechts één van.

Wist je dat ook de volgende klachten er op kunnen wijzen dat je een probleem hebt met het verteren van voeding?

• “snotteren” en vol zitten
• jeuk en huiduitslag
• hoofdpijn en migraine
• vocht vasthouden
• reumatische klachten
• opgeblazen gevoel en winderigheid
• obstipatie en diarree
• chronische vermoeidheid
• slaapproblemen
• depressieve gevoelens en je “futloos” voelen
• aandachtstekortstoornis (ADD)

Vage klachten en een vertraagde reactie

Vaak gaat het om “vage” klachten. Deze klachten bouwen op en geven een vertraagde reactie. Dit kan variëren van enkele uren tot enkele dagen nadat je bepaalde producten gegeten hebt. Het is daardoor niet altijd direct duidelijk of je wel of niet op voeding reageert.

Allergie, intolerantie en mogelijke reacties op melk en granen

Ben ik allergisch?

Als je ergens allergisch voor bent, geeft je lichaam een duidelijke reactie als je met de stof (het allergeen) in aanraking komt. Je krijgt bijvoorbeeld traanogen en gaat niezen, je reageert met maag- en darmklachten of met galbulten.
Een allergeen is een eiwit dat je via de lucht (bijvoorbeeld pollen) of via de voeding binnenkrijgt, en soms via je huid (contact-allergeen). Bij een allergie reageert je lichaam hierop door antistoffen (IgE’s) aan te maken specifiek voor dit allergeen.

Een kenmerk van een allergie is dat je immuunsysteem onmiddellijk reageert na contact met het allergeen, iedere keer weer, en ook bij kleine hoeveelheden allergeen. Een allergie is vaak blijvend van karakter: door de aangemaakte antistoffen zal iedere keer een reactie optreden.

Overal in het lichaam zitten zogenoemde mestcellen. Wanneer je het allergeen weer binnenkrijgt, komt dit in contact met het eerder gevormde IgE en komen uit de mestcellen bepaalde werkzame stoffen vrij, zoals histamine. Histamine is verantwoordelijk voor het ontstaan van bepaalde klachten en verschijnselen bij allergie.

Of heb ik een voedselintolerantie?

Als er geen duidelijk aantoonbare relatie is, tussen het immuunsysteem en het allergeen, spreekt men liever van een intolerantie of overgevoeligheid.
Bij een niet allergische voedselovergevoeligheid (intolerantie) worden er geen IgE’s gevormd, maar ontstaan de reacties op verschillende andere manieren (na inname, via het bloed of door inademen). De stoffen die een reactie veroorzaken noemen we triggers.

Een reactie die opbouwt en jij weet niet meer waar het aan ligt…

Bij een intolerantie zijn de triggers niet altijd makkelijk aantoonbaar. Er treedt vaak een vertraagde reactie op: pas als de inname van een bepaalde stof een grens overschrijdt, krijg je klachten. De klachten die je krijgt, kunnen bovendien nogal variëren.

Dit kunnen specifieke klachten zijn, bijvoorbeeld hoofdpijn, klachten van de luchtwegen of de spijsvertering, maar ook vagere klachten, zoals moeheid en een verminderde weerstand behoren tot de mogelijke klachten. Ook spier- en gewrichtspijnen en stemmingswisselingen kunnen veroorzaakt worden door intoleranties. En zelfs vocht vasthouden.

Omdat een intolerantie een onduidelijk begin heeft en tijd nodig heeft om op te bouwen, leg je vaak de relatie niet met bijvoorbeeld een bepaald voedingsmiddel. Vaak gaat het bovendien juist om een voedingsmiddel (bijvoorbeeld brood of chocola) dat je erg lekker vindt.

Melk is niet goed voor elk en ook met granen is het oppassen

Om het nog ingewikkelder te maken: op sommige voedingsmiddelen kun je op meer dan één manier klachten krijgen.
Je kunt bijvoorbeeld op melk reageren met een allergie of intolerantie en je kunt reageren op de exorfinen die in melk zitten. Wat exorfinen zijn wordt hieronder verder uitgelegd. Tenslotte kun je een overgevoeligheid hebben voor de melksuikers (lactose).

In mijn praktijk merk ik dat hierover regelmatig verwarring ontstaat. Wanneer je een allergie hebt, heb je een reactie op eiwitten in de voeding, bijvoorbeeld caseine, het zuivel-eiwit.

Maar het kan ook zijn dat je niet kunt omgaan met de suikers in bepaalde voedingsmiddelen, zoals lactose: melksuiker.
Dit is altijd een kwestie van enzymen en van hoeveelheid. Jouw lichaam moet voldoende lactase kunnen produceren, het enzym wat lactose “verteert” . En als de hoeveelheid lactose die jij binnenkrijgt uit dierlijke zuivelproducten, jouw lactase-capaciteit overstijgt, krijg jij klachten. Dit is dus een malabsorptie probleem.

En helaas: het kan ook zijn dat zowel caseine als lactase een probleem voor je vormen.
Een ander voorbeeld zijn granen. Het kan zijn dat je op de gluten-eiwitten in granen reageert, en het kan zijn dat je op de suikers (koolhydraten) in granen reageert: zetmeel.
Ook gluten kunnen op verschillende manieren verstorend werken in het menselijk lichaam: door een allergie, intolerantie of door exorfinen.

De ernstigste vorm van glutenovergevoeligheid is coeliakie. Maar ook als je geen coeliakie hebt, kun je toch behoorlijk gevoelig zijn voor gluten. Dit heet non coeliac gluten sensitivity.

Exorfinen, biogene aminen, suiker, FODMAP’s en  gist kunnen ook klachten geven

Exorfinen

Sommige mensen reageren op exorfinen uit voeding. Exorfinen zijn morfine-achtige eiwitten die voorkomen in gluten, zuivel, soja, champignons en spinazie. Exorfinen komen overigens niet alleen voor in voeding, maar ook in een darm-microbioom wat uit balans is kan veel exorfine geproduceerd worden.

Normaal gesproken worden exorfinen in het lichaam afgebroken door een specifiek enzym (DPP-IV enzym) in de dunne darm, in de bloedbaan en in de hersenen. Maar als dit enzym slecht werkt, worden de exorfinen onvoldoende geneutraliseerd en komen ze in de bloedbaan. Zij gaan zich dan gedragen als endorfine (een neurotransmitter) en verstoren de werking van het hormoon- en immuunsysteem.

Endorfine wordt ook wel het “feel good hormoon” genoemd. Dat kan dan toch niet slecht zijn zou je denken? Echter: als exorfinen gaan aanhechten in het lichaam, op plaatsen waarop eigenlijk endorfine zou moeten zitten, heb je een groot probleem. De exorfinen geven je kortdurend een goed gevoel en je hebt er steeds meer van nodig om dit fijne gevoel te behouden. Het werkt verslavend.

Een exorfinebelasting wordt in verband gebracht met onder meer ademhalingsproblemen zoals apneu en astma, klachten als depressie en angststoornissen, ADD, ADHD en autisme.

Biogene aminen en pseudo-allergie

Biogene aminen, wat zijn dat? Biogene aminen zijn stoffen die in het menselijk lichaam gemaakt worden uit aminozuren, de bouwstenen van eiwitten. Een bekende is histamine. In veel voedingsmiddelen, zowel plantaardig als dierlijk, komen van nature biogene aminen voor. Soms worden zij ook gevormd tijdens het productieproces van voeding en verder bij bewaring of door bederf. Die lekkere gerijpte oude kaasjes bijvoorbeeld kunnen veel biogene aminen bevatten. Maar ook een overrijpe avocado zit er vol mee.

In het lichaam spelen diverse andere biogene aminen een belangrijke rol bij de signaaloverdracht in het zenuwstelsel (zoals serotonine en dopamine). We hebben ze dus ook nodig!
Biogene aminen stimuleren de zenuwuiteinden van het autonome zenuwstelsel en beïnvloeden daarmee onder meer de spijsvertering, de ademhaling en de bloedsomloop.

Bij overgevoeligheid voor biogene amines functioneert het afbraaksysteem in de darmen onvoldoende en ontstaan er klachten. Als je lever belast is  (door bijvoorbeeld een slecht voedingspatroon, medicijngebruik of candida), ben je gevoeliger voor biogene aminen. Ook als je darmflora niet op orde is, en als uit ontlastingsonderzoek blijkt dat je een te hoog niveau van bepaalde, ziekmakende, darmbacteriën hebt, kun je sterk op biogene aminen reageren.

Pseudo-allergische reacties door biogene aminen

Als je gevoelig bent voor biogene aminen kun je zogenoemde pseudo-allergische reacties krijgen, als je voeding eet waarin deze stoffen zitten of als je bijvoorbeeld voeding eet waarin stoffen zitten die histamine (een van de biogene aminen) kunnen vrijmaken.

Wat is een pseudo-allergie?

Soms heb je alle kenmerken van een allergie (bijvoorbeeld jeuk, tranende ogen, een loopneus, vermoeidheid, buikklachten), maar als je een bloedonderzoek laat doen via de huisarts komt er “niets uit”, behalve misschien een verhoogde gevoeligheid voor histamine.
Soms merk je ook dat “allergische” klachten in bepaalde periodes toenemen, terwijl ze op andere momenten als sneeuw voor de zon verdwenen zijn. Je kunt dan niet achterhalen waar dit nu precies aan ligt.

Ra, ra, hoe kan dat?
Er is hierbij een drempelwaarde voor het ontstaan van de klachten en deze is voor iedereen anders. Bovendien kan deze drempelwaarde van dag tot dag verschillen.
Als je bijvoorbeeld een maagdarminfectie doormaakt, last hebt van stress, net een vaccinatie hebt gehad, medicijnen gebruikt, na lichamelijke inspanning of het gebruik van alcohol, kan de drempelwaarde sneller bereikt worden.
Je kunt bijvoorbeeld gewoon een blokje oude kaas eten, maar als je op een dag chorizo, zuurkool en paprika eet, krijg je migraine (deze producten bevatten tyramine).
Of je kunt de ene week wel je worteltjes met zalm eten en de andere week, op een dag waarop je veel stress hebt, krijg je toch een reactie.

Als een reactie dan ook nog vertraagd optreedt (soms pas na 72 uur), wordt het een stuk moeilijker om te achterhalen waardoor die reactie nu precies ontstond.

Om wat voor klachten gaat het dan?

Een heel scala aan klachten kan optreden:

• opgeblazen gevoel
• jeuk en roodheid van de huid, galbulten en netelroos
• zwelling van alle slijmvliezen
• oedeem (vocht vasthouden)
• branderige opgezette tong
• benauwdheid
• maag- en darmkrampen en diarree
• ontstekingen (oogontsteking, candida, eczeem, blaasontsteking)
• hoofdpijn (scherp en stekend en van paracetamol wordt het erger)
• depressieve klachten
• onleesbaar schrijven
• ongecoördineerd gedrag en niet helder kunnen denken

Bij een overgevoeligheid voor tyramine, ook een van de biogene aminen, zie je vaak migraine-klachten.

Dan maar alles weglaten?

Nee, dat is bij een gevoeligheid voor biogene aminen, echt geen goed idee. Dit wordt ook wel het “Biafra-dieet” genoemd: je moet dan zoveel voedingsstoffen weglaten dat je je bouwstoffen niet meer binnen krijgt. Als je last hebt van biogene aminen is het beter om uit te zoeken of dit mogelijk is ontstaan door een slechte darmflora (dysbiose) of doordat je lever een en ander niet goed aankan. Het is de moeite waard om met behulp van een voedseldagboek te achterhalen waar je precies op reageert. En dan niet alleen bij te houden wat je hebt gegeten, maar ook bijvoorbeeld hoeveel stress er op een dag was.

Een teveel aan suiker(s) is niet goed

Om het kort en krachtig te zeggen: te veel suikers zijn niet goed voor je. Realiseer je dat koolhydraten ook suikers zijn.
De industrieel bewerkte suiker, zoals kristalsuiker, kun je beter helemaal links laten liggen. Dit zijn “lege” koolhydraten zonder voedingsstoffen. Ook synthetische zoetstoffen, zoals aspartaam, zijn zeer belastend voor je lichaam. Blijf liever ver weg van de “zero” en “light” producten.

Het word je niet gemakkelijk gemaakt. Aan heel veel voeding worden suikers en zoetstoffen toegevoegd!
Maar ook met natuurlijke suikers (koolhydraten) kun je beter zuinig aan doen. In verhouding krijgen we er vaak al te veel van binnen.

Een te veel aan suikers wordt direct omgezet in triglyceriden (vetdeeltjes) en een overmaat hiervan draagt bij aan hart- en vaatziekten.
Te veel suiker is een belasting voor je lever en kan tot non-alcoholische leververvetting leiden.
Om suiker (glucose) de cel in te krijgen, moet de pancreas insuline vrijgeven in het bloed. Dit is prima, als het op gezette tijden gebeurt. Maar als het de hele dag door te pas en te onpas van je lichaam wordt gevraagd, raakt de pancreas op den duur uitgeput en gaat minder efficiënt werken. Je kunt minder gevoelig worden voor insuline of zelfs te weinig insuline gaan aanmaken. Oftewel je kunt hypoglykemie, hyperinsulinemie of diabetes krijgen.

Fruit is gezond, maar te veel fructose (vruchtensuiker) niet. Het lichaam kan maar 25 tot 30 gram per dag goed verwerken. Meer dan 3 stuks fruit is daarom niet aan te bevelen. Let ook op met geconcentreerde vruchtensappen, smoothies e.d. Ook te veel melksuiker (lactose) kan voor problemen zorgen.

En als je last hebt van een intolerantie van bijvoorbeeld lactose of een malabsorptiestoornis (slechte opname) van bijvoorbeeld fructose, dan zal je nog beter op de suikers moeten letten.
De eerste klachten, die je vaak ervaart als je suikers niet goed kunt verwerken, zijn een opgeblazen gevoel (soms de “negen maanden zwanger” buik) en winderigheid. En in het algemeen ook vermoeidheid.

Toch is er ook een paradepaardje onder de koolhydraten: groente! Hiervan mag je naar hartenlust eten. Maar als je bepaalde FODMAP’s niet goed verdraagt kunnen sommige groenten toch klachten opleveren…

FODMAP’s

FODMAP’s zijn een speciale groep koolhydraten. FODMAP is de afkorting voor Fermenteerbare Oligosachariden (fructanen en galactanen) Disachariden (lactose) Monosachariden (fructose) en Polyolen (suikeralcoholen in zoetstoffen, fruit en groenten). Dat is een hele mond vol.

Als deze FODMAP’S in de dunne darm niet goed worden opgenomen, komen ze terecht in de dikke darm. Dikke darmbacteriën gaan de FODMAP’S dan fermenteren (verteren). Hierbij komt veel gas vrij. Een opgezette buik, winden, boeren en kramp kunnen het gevolg zijn. Bovendien wordt er door al die onverteerde suikers extra vocht in de darm aangetrokken. Hiervan kun je diarree krijgen.

Gist en gistextract 

Gist en gistproducten (gistextract) worden aan veel producten toegevoegd om deze meer smaak te geven. Ze geven de zogenoemde “Umami” smaak: een hartige smaak.

Als je dit eet, gaat er in je lichaam “gisting” plaatsvinden. Gist zorgt er namelijk voor dat suikers (koolhydraten) omgezet worden in alcohol en koolzuurgas. Dit is echter geen natuurlijk manier van omzetten. Door het lichaam zelf worden suikers namelijk afgebroken zonder dat hierbij alcohol vrijkomt.

Naast natuurlijke gist wordt ook industriële gist (MSG en E621) aan producten toegevoegd. Deze zorgen voor een snellere gisting, zodat brood bijvoorbeeld sneller kan rijzen.

Het lichaam kan al deze gist echter vaak niet aan. Een opgezette, zere buik, winden en boeren kunnen dan het gevolg zijn.
Als er te veel gisten in je lichaam aanwezig zijn, en je weerstand verlaagd is, kunnen deze zich gaan ontwikkelen tot schimmel en je gezondheid ondermijnen. Een voorbeeld hiervan is een belasting met candida.
Zowel de natuurlijke gist als de industrieel geproduceerde gist bevat bovendien glutamaat. Een teveel aan glutamaat wordt in verband gebracht met neurologische aandoeningen als epilepsie, Alzheimer, psychoses en de spierziekte A.L.S.

Bovenstaande lijst van mogelijk reacties is niet uitputtend helaas. Zo kun je bijvoorbeeld je reumatische klachten hebt soms beter afzien van het eten van de zogenoemde “nachtschaden”. Tot de nachtschaden behoren onder andere: aardappel, tomaat, aubergine, paprika en rode pepers.

Een gezonde darm, een stevige vertering en het voorkomen van tekorten

Zonder een gezonde darm heb je geen goede gezondheid! Om je voeding goed te kunnen verteren, en er energie uit te maken, moet je darm in topconditie zijn.

Er moet onder meer een balans zijn tussen de verschillende darmbacteriën (darmflora of microbioom genoemd).
Aan de ene kant wil je voldoende lichaamseigen bacteriën hebben voor een goede spijsvertering, een goede aansturing van je immuunsysteem en nog veel meer belangrijke functies.
Aan de andere kant wil je vooral niet te veel ziekmakers in je darm hebben, zoals parasieten, schimmels en gisten, en minder gezondheidsvriendelijke bacterien.
Ook als bepaalde enzymatische processen niet goed verlopen, kun je je voeding niet goed verteren en kun je klachten krijgen. Enzymen kun je je voorstellen als kleine “schaartjes” die het voedsel zo fijn knippen dat het verder opgenomen kan worden.

Als je een voedselovergevoeligheid hebt, ligt de oplossing nooit in het weglaten van deze voedingsmiddelen alleen. Je loopt anders gemakkelijk tekorten op aan essentiële voedingsstoffen. En die tekorten had je wellicht al, omdat je spijsvertering niet optimaal was. Goede vervangers vinden, zodat je een volwaardige voeding houdt, is belangrijk!
Een reactie op voeding hoef je gelukkig ook meestal niet te accepteren als iets waar je levenslang last van houdt. Met een goede begeleiding op het vlak van gezonde voeding en gezonde darmen kun je vaak een heel eind komen.

Blijf er niet mee lopen!

Voedselovergevoeligheid bij kinderen, kinderwens en zwangerschap

Als je kind klachten heeft op voeding

Juist bij kinderen die nog volop in de groei en in ontwikkeling zijn is het lastig wanneer zij bepaalde voedingsmiddelen minder goed kunnen verdragen. Wanneer je de voeding moet aanpassen wil je wel dat zij nog steeds een volwaardige voeding hebben. En liefst wil je dat je kind zo gevarieerd mogelijk kan eten. Het optimaliseren van de darmgezondheid van je kind is dan een grote stap voorwaarts.

Voedselreacties rondom de zwangerschap

Wanneer je zwanger bent bereid je je baby voor op de buitenwereld. Je begint al met het trainen van het immuunsysteem van je kind op wat “normaal” is. De antistoffen van al jouw doorgemaakte verkoudheidsvirusjes wil je natuurlijk aan je kind doorgeven. Maar jouw reactie op bepaalde voedingsmiddelen juist niet. Het liefst begin je iets eerder, maar ook tijdens een zwangerschap kun je er nog veel aan doen om jouw darmgezondheid te optimaliseren voor een goede start voor je kind.

Verbeter je (darm)gezondheid!

Herken je jezelf of je kind in de klachten die ik beschrijf en wil je niet langer blijven zoeken in het duister?
In mijn orthomoleculaire darmtherapie-traject onderzoeken we aan de hand van jouw verhaal, gerichte testen en een praktisch plan welke voeding je beter kunt vermijden, welke juist helpt herstellen en hoe je je darmgezondheid structureel kunt verbeteren.

Waarom laboratoriumonderzoek zo waardevol kan zijn voor jouw gezondheid

Je lichaam vertelt je continu wat het nodig heeft — maar soms is het niet zo duidelijk wát het precies wil zeggen. Misschien voel je je al een tijdje vermoeid, heb je last van je spijsvertering of merk je dat je hormonen uit balans zijn. Of misschien voel je je goed, maar wil je weten hoe je jouw gezondheid optimaal kunt ondersteunen. In al deze gevallen kan laboratoriumonderzoek helpen om helderheid te krijgen. 

Inzicht in wat jouw lichaam écht nodig heeft

Laboratoriumonderzoek biedt een blik onder de motorkap van je gezondheid. Het maakt zichtbaar waar jouw lichaam extra ondersteuning kan gebruiken — of dat nu gaat om voeding, darmgezondheid, hormonen of micronutriënten. Zo werken we niet op basis van aannames, maar op feiten. Dit vormt de basis van een persoonlijk en effectief behandelplan. 

Een persoonlijke aanpak

In mijn praktijk combineer ik orthomoleculaire kennis met onderzoeken bij verschillende gespecialiseerde laboratoria. We kiezen samen onderzoeken die aansluiten bij jouw verhaal, klachten en doelen. Of dat nu een darmonderzoek, hormoontest, bloedanalyse of genetisch profiel is — we stemmen het plan volledig af op wat jouw lichaam op dit moment nodig heeft.

Samen werken aan herstel of preventief laboratoriumonderzoek 

Laboratoriumonderzoek is niet alleen waardevol bij klachten. Ook preventief kan het inzichten geven waarmee je jouw gezondheid langdurig kunt ondersteunen. Denk aan het optimaliseren van je energie, hormoonbalans en weerstand — zodat je lichaam beter in balans blijft, ook op de lange termijn. 

Klaar om te ontdekken wat jouw lichaam te vertellen heeft?

Wil je weten welk onderzoek het beste bij jou past of meer inzicht krijgen in de mogelijke oorzaken van jouw klachten? Neem gerust contact met me op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen kijken we wat jouw lichaam nodig heeft om weer optimaal te functioneren.

Het lever-DNA-paspoort

Het lever-DNA-paspoort is een praktische genetische test die inzicht geeft in hoe jouw lever-ontgiftingspaden functioneren. Deze test laat zien hoe jouw lichaam omgaat met stoffen zoals medicijnen, supplementen, cafeïne en alcohol. Zo wordt duidelijk waarom jij anders kunt reageren dan gemiddeld, en krijg je handvatten voor écht persoonlijk advies. 

Met de resultaten kun je:

• Veiliger keuzes maken rondom medicatie en supplementen.
• Bijwerkingen verminderen en doseringen beter afstemmen.
• Begrijpen hoe jouw unieke biochemie invloed heeft op jouw reactie op middelen. 

Je ontvangt een overzicht dat je desgewenst kunt delen met je arts of apotheek. Het orthomoleculaire advies dat je in mijn praktijk krijgt, richt zich op voeding, leefstijl en supplementen die passen bij jouw genetische profiel. Zo kun je jouw lever optimaal ondersteunen en beter omgaan met persoonlijke genetische uitdagingen. 

Bij welke klachten is deze test zinvol?

• Onverklaarde of hevige bijwerkingen bij normale medicatiedoseringen (zoals bij pijnstillers, antidepressiva, bloedverdunners of bloeddrukmedicatie).
• Klachten als vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid of je “niet goed voelen” na bepaalde medicijnen, kruiden, alcohol, cafeïne of supplementen (zoals curcumine).
• Situaties waarin middelen niet lijken te werken of juist té sterk reageren — wat kan wijzen op een vertraagde of versnelde werking van leverenzymen. 

Het GrowBaby DNA-onderzoek

De GrowBaby DNA-test is speciaal ontwikkeld voor (toekomstige) moeders die hun kansen op een gezonde zwangerschap en een gezonde baby willen vergroten. Met één eenvoudige vingerprik krijg je diepgaand inzicht in hoe jouw lichaam belangrijke processen rondom vruchtbaarheid en zwangerschap regelt — zodat voeding, supplementen en leefstijl echt persoonlijk afgestemd kunnen worden. 

Wat onderzoekt de test?

De GrowBaby-test analyseert genetische varianten (SNP’s) die betrokken zijn bij:

• Vetmetabolisme, ontsteking en ontgifting (fase 1 en 2).
• Methylatie, progesteron- en melatoninemetabolisme.
• Insulinegevoeligheid en vitamine D-behoefte.

Deze factoren beïnvloeden onder andere je hormoonbalans, eicelkwaliteit, energieniveau en de omstandigheden in de baarmoeder waarin jouw baby zich ontwikkelt.

Voor wie is deze test bedoeld?

• Voor wensmoeders en (net) zwangere vrouwen die hun gezondheid en die van hun baby optimaal willen ondersteunen — vóór en tijdens de zwangerschap.
• Voor stellen die al langer proberen zwanger te worden, een miskraam hebben gehad of onverklaarde vruchtbaarheidsproblemen ervaren.
• Voor vrouwen met hormonale disbalans, een onregelmatige cyclus of vermoeidheid, die willen begrijpen waar hun lichaam extra ondersteuning nodig heeft.

Wat levert de test op?

Je ontvangt een helder, persoonlijk adviesrapport dat laat zien waar jouw genetische aandachtspunten liggen. Daarin staat precies welke voeding, leefstijl en supplementen het beste bij jouw genetische aanleg passen. 

Door in deze cruciale periode — van preconceptie tot perinatale fase — gericht te werken, leg je de basis voor:

• Een gezondere zwangerschap.
• Een betere start voor je baby.
• Een sterk fundament voor langdurige gezondheid.

 Ik vertaal de testuitslag voor je naar een concreet en persoonlijk plan, zodat je precies weet welke stappen het meeste verschil maken voor jou en je toekomstige baby.

Feces-onderzoek

Fecesonderzoek kan een waardevol onderdeel zijn van je behandelplan, omdat het laat zien wat er écht in je darmen gebeurt en hoe dit samenhangt met klachten in de rest van je lichaam. Door inzicht te geven in darmflora, ontstekingsmarkers, vertering en de integriteit van de darmwand, wordt duidelijker welke gerichte voeding, supplementen en leefstijl jouw darmen nodig hebben.​

Waarom fecesonderzoek belangrijk is

Fecesonderzoek geeft een gedetailleerd beeld van het darmmicrobioom, inclusief bacteriën, gisten, schimmels en ontstekings- of lekkende-darm-markers, die vaak een rol spelen bij chronische darmklachten.​

Veel aandoeningen beginnen in de darm. Verstoringen in de darmflora en vertering kunnen invloed hebben op immuunsysteem, huid, hormonen en algehele vitaliteit.​

Voor wie en wanneer

Bij terugkerende of chronische darmklachten zoals een opgeblazen buik, winderigheid, diarree, obstipatie, buikpijn of wisselende ontlasting geeft fecesonderzoek vaak helderheid over de onderliggende oorzaak.​

Bij klachten die mogelijk “via de darm” spelen, zoals huidproblemen (eczeem, psoriasis, jeuk), hormonale disbalans, vermoeidheid en voedselovergevoeligheden, kan een ontlastingstest helpen om dysbiose, ontsteking of barrièredisfunctie op te sporen.​

Ook preventief, bijvoorbeeld na een antibioticakuur, stressvolle periode of ziekte, kan een darmmicrobioomtest zinvol zijn om te controleren of je darmflora hersteld is en waar nog ondersteuning nodig is.​

Voedselovergevoeligheidstesten (bloedafname)

Voedselovergevoeligheidstesten helpen om jouw verborgen reacties op voeding in kaart te brengen, zodat je gerichter kunt kiezen welke producten je (tijdelijk) beter kunt vermijden en welke juist goed verdragen worden.  Bij aanhoudende darmklachten, huidproblemen, vermoeidheid of hormonale disbalans kan voeding een grotere rol spelen dan je op het eerste gezicht denkt. 

Misschien heb je zelf al veel geprobeerd met voeding, maar zie je nog geen duidelijk patroon of blijvende verbetering. 

De uitslag van een voedselintolerantietest biedt een praktische basis voor een persoonlijk eliminatie- en herintroductieplan, zonder een te streng of eenzijdig dieet. 

Een test kan zinvol zijn:

• Bij terugkerende darmklachten (opgeblazen gevoel, wisselende ontlasting, buikpijn) ondanks algeheel “gezonde” voeding.
• Bij huidklachten, eczeem, acne, rosacea of jeuk, waarbij je het gevoel hebt dat voeding invloed heeft, maar de triggers lastig te herkennen zijn.
• Bij hormonale klachten, vermoeidheid, hoofdpijn of stemmingswisselingen die mogelijk samenhangen met ontstekingsprocessen in de darm en het immuunsysteem.

Bronnen

Biovis Diagnostics  Microbioom 2.0

Gamedi Lever-DNA-paspoort

DNA Life Healtcare  GrowBaby DNA test

NL Lab microbiologisch onderzoek

LHM Diagnostiek Imupro voedselintolerantietest

Raak eens lekker wat afvalstoffen kwijt: geef jezelf een boost met een detox!

Ben jij je meer te buiten gegaan aan lekkers dan je had gewild? Een extra wijntje hier, een snoeperijtje daar. Ben je ook een beetje in een “couch-potato” veranderd afgelopen periode? Hieronder geef ik een aantal tips waarmee het zeker gaat lukken om jouw detox in te zetten.

Detox: ontgiften

Niet iedereen kan even goed ontgiften. Het is daarom niet altijd een goed idee om een pittige ontgiftingskuur te doen. Want als je meer afvalstoffen vrijmaakt dan je kunt verwerken, kan je lijf in de problemen komen. Onderstaande tips kun je echter gerust toepassen.

Heetwater kuur

Voldoende vocht zorgt ervoor dat je je afvalstoffen beter kunt afvoeren. Wanneer je gaat ontgiften is het belangrijk te hydrateren. Zo zorg je ervoor dat de afvalstoffen niet opnieuw ergens anders in je lichaam weer neerslaan en je weer van voren af aan kunt beginnen.

De heetwater kuur komt oorspronkelijk uit de Ayurveda en is heel makkelijk toepasbaar. Wat je doet is het volgende. Breng ’s ochtends een bepaalde hoeveelheid water voor de dag aan de kook, bijvoorbeeld een liter. Laat het water nog zo’n 20 minuten zachtjes doorkoken. Doe dit daarna in een thermosfles en drink het verdeeld over de dag op. Zo heet mogelijk, dus met kleine slokjes, maar uiteraard zonder je te verbranden. Eventueel kun er een beetje gember of citroensap aan toevoegen.

Alleen even water koken in de waterkoker is dus niet voldoende! Het idee is dat je “het vuur” van het water doorgeeft aan je lichaam, net zoals je doet wanneer je een stoofpotje eet. Om dit duidelijk te maken geef ik vaak het voorbeeld van de vergelijking tussen voedsel wat je hebt opgewarmd in de magnetron, en een stoofschotel die 2 tot 3 uur op een zacht vuurtje heeft gestaan. Wat koelt sneller af denk je, en wat geeft meer warmte aan je lichaam?

Bewegen in de frisse lucht

Ga lekker bewegen en dan het liefst ook in de buitenlucht. Je hoeft geen marathon te gaan lopen, een wandelingetje van een half uur kan ook al heel effectief zijn. De extra zuurstof en een betere doorbloeding helpen zeker bij het kwijtraken van afvalstoffen.

De focus van jouw detox: je lever en darmen

Help je darmbacteriën

Onderzoekers van de afdeling Inwendige Geneeskunde van het AMC kwamen een aantal jaar geleden op een grappig idee. Ze wilden weten wat het effect van het kerstdiner bij de schoonouders was op het darm-microbioom. Medewerkers leverden een potje ontlasting in voor en na het kerstdiner. En wat bleek: er waren duidelijk veranderingen binnen de darmflora. Met name een specifieke bacteriesoort, Ruminococcus, daalde flink. Uit onderzoek met muizen weet men dat deze bacteriesoort bij hen ook daalt wanneer de muizen onder stress staan.

De onderzoekers geven aan dat ze niet weten of de resultaten door stress, of door de ingrediënten van het kerstmenu zelf werden veroorzaakt. Het onderzoek werd voor de grap opgezet en voldeed niet aan de gebruikelijke wetenschappelijke voorwaarden. Zo was er bijvoorbeeld geen controlegroep. Toch werd het onderzoek gepubliceerd omdat men de resultaten opvallend genoeg vond.

Jouw darm-microbioom: je beste vriend

Jouw darm-microbioom helpt je omgaan met alle uitdagingen vanuit de buitenwereld, in samenspraak met je immuunsysteem. Het heeft eveneens een belangrijke functie bij je spijsvertering. En een goed microbioom ondersteunt ook je ontgifting. Wanneer je darm op orde is, heeft je lever het een stuk minder zwaar. Help je darmbacteriën en je darmbacteriën helpen jou.

Zorg voor groen in je voeding!

Groen in de natuur en in huis werkt rustgevend. Maar wist je dat groen in je voeding door je lever en darmen heel erg gewaardeerd wordt? De mineralen en het chlorofyl helpen beide organen bij belangrijke ontgiftingsprocessen. Zoals het afvoeren van zware metalen, reststoffen van hormonale processen, en zogenaamde xeno-biotica, zoals pesticiden en weekmakers in plastics.

Eet dus regelmatig groene groenten en in het bijzonder bladgroenten zoals spinazie, verschillende sla-soorten, broccoli , tuinkers, boerenkool, andijvie, etc.

Vezelrijke voeding

Jouw darmbacteriën smullen van vezelrijke voeding. Vezels helpen ook om afvalstoffen af te voeren. En ze stimuleren je darmperistaltiek, zodat jij weer op tijd je ontlasting kwijt raakt.

Wanneer ik aan clienten zeg dat ze vezelrijker mogen eten, krijg ik vaak als antwoord terug: “maar ik eet al volkorenbrood”. Tja, dat bevat niet de enige en ook niet de meest effectieve soort vezels voor je lichaam.

Vezels zitten in groenten en fruit, noten, zaden, pitten, bonen, linzen, kikkererwten en ga zo maar door. Speciaal in bijvoorbeeld avocado en pistachenoten zitten lekker veel vezels. Afwisseling is belangrijk. Hoe meer verschillende vezels jij binnenkrijgt, des te meer soorten gezondheidsvriendelijke darmbacterien jij voedt. En dan krijg je een mooi divers microbioom.

Gefermenteerde voeding

Met gefermenteerde voeding krijg je gezondheidsbevorderende darmbacteriën binnen, zoals lactobacillen, en je stimuleert de groei van belangrijke bacteriegroepen in microbioom. Mede hierdoor krijgen ziekteverwekkende bacteriën minder kans. Je krijgt een betere balans in je darm.

Eet dus zeker ook regelmatig gefermenteerde voedingsmiddelen zoals zuurkool, yoghurt, kefir, tempé, kombucha, pickles, e.d. Misschien leuk om ook eens Kimchi te proberen, uit de Koreaanse keuken, of zelf te leren fermenteren.

Goed voor jezelf zorgen, minder moeheid

Wanneer je nu start met goed voor jezelf te zorgen is een bijkomend voordeel dat je minder last zult hebben van moeheid of voorjaarsmoeheid. 

Kunnen jouw darm-microbioom en je lever wel een extra boost gebruiken?

De laatste tijd krijg ik steeds meer baby’s in mijn praktijk met reflux-klachten. Soms lijkt het of ze geen enkele voeding meer kunnen verdragen en eigenlijk alleen nog maar last hebben van eten. Reflux is soms heel duidelijk, wanneer je baby een groot gedeelte van de voeding weer uitspuugt, soms in een grote boog (projectiel-spugen). Er kan echter ook sprake zijn van zogenaamde verborgen reflux, waarbij je baby veel aan het slikken is en het lijkt of je kind de voeding herkauwt. Baby’s met reflux protesteren wanneer zij na een voeding neergelegd worden, en dan wordt het moeilijk om je baby te laten slapen.
Dit zijn vaak ook baby’s die darmkrampjes hebben, onrustig zijn, en maar niet in een ritme kunnen komen met voeding en slaap. Wat gaat er toch mis? 

Als de ontwikkeling van darm-microbioom en spijsvertering niet goed verlopen

Bij veel baby’s zie ik terug dat de ontwikkeling van het darm-microbioom en de spijsvertering niet optimaal verlopen zijn.

Dit kan klachten geven als:

• reflux
• obstipatie
• diarree
• onrust
• ’s nachts wakker worden door windjes en krampjes

En er kunnen allerlei klachten met betrekking tot voeding ontstaan. Soms kan het lijken of je baby niets meer verdraagt, en weet je niet meer wat je je kind te eten moet geven.

Borstvoedingsmelk is lichter verteerbaar voor baby’s. Het is gewoon beter op je baby afgestemd en bestaat voornamelijk uit vetten en koolhydraten (suikers). Flesvoeding daarentegen bestaat voor een veel groter deel uit eiwitten en is daarmee veel zwaarder om te verteren. Dit is nog los van een eventuele reactie van je kind op koemelkeiwitten.

Sommige baby’s zijn echt overgevoelig voor koemelk. Maar net zo vaak zie ik dat zij het gewoon nog niet kunnen verteren. En als je kind dan veel melk gaat teruggeven, en jij voegt Johannesbroodpitmeel toe aan de voeding, kan dit voor nog meer verstopping in de darmen zorgen.

Zo ontstaat reflux

Wanneer je als kind voeding krijgt die voor jou nog niet goed te verteren valt, kan deze te lang in je spijsverteringskanaal blijven zitten. Wanneer je het niet makkelijk of snel genoeg via je darmen weer kwijtraakt, blijven deze te vol zitten met voeding. Zo’n volle buik duwt naar boven waardoor er minder ruimte voor de maag ontstaat. En de inhoud van de maag wordt ook weer naar boven gedrukt, waardoor de kringspier tussen slokdarm en maag opengedrukt kan worden. En dan kunnen reflux-klachten ontstaan. 

Borstvoeding geeft meer goede bacteriën voor je baby

Reflux en andere klachten

Als deze ontwikkelingsstapjes niet optimaal verlopen kan je kind klachten krijgen. Want bij een bevalling met veel stress en medische ingrepen, en zeker bij een keizersnede, ontwikkelt het darm-microbioom van je kind zich heel anders.

Vanuit je buik train je jouw baby al. Wanneer je als moeder gevoelig op bepaalde voeding reageert of een overactief immuunsysteem hebt, kun je dit aan je kind doorgeven. En als je als moeder zelf darmklachten hebt, en een darm-microbioom wat uit balans is, kun je natuurlijk veel minder al die goede bacteriën die nodig zijn aan je kind doorgeven.

Of je borstvoeding geeft of zuigelingenvoeding maakt verschil voor je kind. Wist je dat er veel meer soorten zuigelingenvoeding zijn dan alleen de koemelk-voedingen? Je hebt ook bij zuigelingenvoeding vaak meer mogelijkheden dan je denkt. En wist je dat je je borstvoeding kunt “verrijken” zodat deze je kind nog meer bouwstoffen geeft? En hetzelfde geldt uiteraard voor kunstvoeding.

Om voeding goed te kunnen verteren heb je ook enzymen nodig. En die enzymen ontwikkelen zich samen met alle voeding die je aan je kind geeft. Daarom is het belangrijk de “hapjes” goed op te bouwen. Wanneer je de vaste voeding voor je kind goed opbouwt krijgen de darmbacteriën ook nog meer de kans zich goed te ontwikkelen. Voeden in plaats van “vullen” dus. Zo ben ik bijvoorbeeld geen voorstander van het geven van Molenaarsmeel aan je kind voor de eerste papvoeding. Je kunt je kind beter een pap geven met biologisch rijstmeel van de volle rijstkorrel.

Je buik is je gevoelscentrum en baby is een gevoelsmensje

De buik van je baby is ook zijn gevoelscentrum. We noemen de darmen niet voor niets “second brain”. En misschien zouden we ze zelfs nog beter onze “first brain” kunnen noemen. Je baby verteert daar niet alleen haar voeding, maar ook al haar indrukken van de dag. En baby neemt nog als een klein sponsje heel veel op.

Wanneer er veel stress is in de zwangerschap of rondom de bevalling of de eerste levensmaanden van je baby, kan je kind hier ook op reageren met buikpijn en andere klachten. Niet te veel prikkels, voldoende slaap en rust en ritme op de dag zijn dus ook belangrijk voor je kind.

Herken jij je kind in dit blog en wil je samen met mij kijken welke stapjes voor jouw kind misschien minder optimaal verlopen zijn en hier begeleiding bij krijgen? Wil je hulp bij klachten van je kind, tips voor de ontwikkeling van een gezond darm-microbioom, of de opbouw van de voeding voor je baby?

Het gebruik van een maagzuurremmer kan belangrijke nadelen hebben voor je gezondheid. Dit geldt voor volwassenen, en zeker voor baby’s. In plaats van hier zomaar mee te starten, is het goed eerst te kijken naar de mogelijke oorzaken van maagklachten en deze aan te pakken. 

Regelmatig kom ik in mijn praktijk tegen dat volwassenen, en soms zelfs baby’s, een maagzuurremmer gebruiken, of er over denken om deze te gaan inzetten. Maagzuurremmers staan op nummer 1 in de top 3 van meest voorgeschreven medicatie in de huisartsenpraktijk. Ook de specialist schrijft het vaak voor. 

Een maagzuurremmer kan nadelen hebben voor je gezondheid!

Voor de vertering van je voeding is het juist de bedoeling dat je maag heel zuur is! Dit zorgt ervoor dat voeding voor-verteerd wordt. Met name voor de eiwit-vertering, en ook voor de vertering van vetten is dit belangrijk. Dit betekent dus dat wanneer je maagsap minder zuur is, je voeding minder goed verteerd wordt. En dit heeft gevolgen.

Spijsverteringsenzymen

Wanneer de voedingsbrij vanuit je maag minder zuur in je darm aankomt, krijgt je pancreas minder signalen dat er spijsverteringsenzymen nodig zijn.

Gal

Ook de lever zal minder gal uitstuwen in je darm, waardoor vetten minder goed verteerd worden. “Geëmulgeerd” heet dit. Een goede galstroom heb je ook nodig voor een goed functionerend immuunsysteem en voor een goed werkende darm. Bij een haperende galstroom kan bijvoorbeeld obstipatie ontstaan.

Als je je voeding minder goed verteert, betekent dit dat je de voedingsstoffen uit die voeding ook minder goed kunt opnemen.

Bovendien blijven er dan meer onverteerde voedingsresten in de darm aanwezig, waaraan bacteriën zich te goed doen in een 2e verteringsronde. En daarmee voed je vaak net de verkeerde bacteriën, waarmee een disbalans in je microbioom  ontstaat wat ook weer klachten kan geven.

Je maagzuur zorgt er ook voor dat ziektekiemen gedood worden. Je immuunsysteem krijgt het dus ook zwaarder voor de kiezen wanneer je maag niet afdoende werkt. En ook je lever krijgt het zwaar, onderzoekers denken dat het gebruik van maagzuurremmers zelfs een grotere kans op leverziektes geeft. Wanneer je de maagbacterie Helicobacter Pylori hebt (gehad), kan het gebruik van een zogenaamde protonpompremmer de kans op maagkanker tot wel 800% doen toenemen. 

Een speciaal probleem van maagzuurremmers is dat je mineralen minder goed opgenomen worden. Zoals magnesium en zink bijvoorbeeld. Je hebt je mineralen nodig voor heel veel processen in je lichaam. 

Maagzuurremmers

Een maagzuurremmer wordt wel eens heel eufemistisch een “maagbeschermer” genoemd. Nou, vergeet het maar. Hij is helemaal niet zo vriendelijk voor je maag, en ook niet voor jou. Wanneer je een maagzuurremmer gebruikt ga je ook minder intrinsieke factor aanmaken. En die heb je nodig om je vitamine B12 op te nemen via je spijsverteringskanaal. 

En wanneer je langdurig een maagzuurremmer gebruikt hebt, is het nog maar de vraag overigens of de maag nog “zuur” kan produceren, want op de lange termijn verliezen de cellen in je maagslijmvlies deze capaciteit. De boel blijft beschadigd achter. 

Soms wordt een maagzuurremmer ook ingezet om er voor te zorgen dat andere medicatie die je neemt niet te snel al in je maag afgebroken wordt en dan minder werkzaam is. Het is dus goed bij je arts altijd te informeren waarom deze een maagzuurremmer wil inzetten. 

Maagzuurremmers vergroten de kans op allergie. Dit komt omdat ze je microbioom veranderen, waardoor je minder gunstige bacteriën in je maag-darmkanaal krijgt. 

Om zwanger te worden heb je een eicel en een zaadcel nodig. Dat weten we. Toch? Maar wist je dat als je papa wilt worden, de kwaliteit van jouw zaadcellen heel belangrijk is?

Zwanger worden is een natuurlijk proces, maar het gaat lang niet altijd zo snel en spontaan als je zou willen.
Wanneer het niet lukt om zwanger te worden, wordt nog steeds vaak als eerste vaak gekeken of er problemen zijn met de vruchtbaarheid van de vrouw. 

Mannelijke vruchtbaarheid en kinderwens

Vaker dan je wellicht denkt echter ligt het probleem aan de kant van de man. En niet altijd is hiervoor op tijd de juiste aandacht.

Wanneer een vrouw herhaaldelijk na een aantal weken zwangerschap een miskraam krijgt, wordt er vaak over “foutjes in het DNA” gesproken. Wist je dat dit vaak aan de kant van de vader ligt? Het DNA van de eicel kan “gerepareerd”  worden na de bevruchting, maar het DNA van de spermacel niet!

IVF, IUI, ICSI, het zijn pittige trajecten

Een wensvader in mijn praktijk verwoordde het als volgt:

“ik vind het verschrikkelijk dat mijn partner al die behandelingen moet ondergaan, terwijl zij gezond is, en het probleem bij mij ligt”. 

Er is eigenlijk maar 1 manier om voor gezond sperma te zorgen, en dat is de natuurlijke manier. En dat is misschien maar goed ook. Met een gezonde leefstijl en de nodige micro-nutriënten kun je vaak nog heel veel doen!

Overigens: ook als er niet direct problemen zijn en jullie “gewoon” zwanger kunnen worden, kun je je kind een betere start geven door voor een goede kwaliteit zaad te zorgen.

Mannelijke vruchtbaarheid en kinderwens

In gewone taal uitgelegd wat darmtherapie is.

Al een poosje is er veel aandacht voor de darmen en de darmflora oftewel het darm-microbioom. Regelmatig verschijnen er boeken, artikelen en documentaires over de darmen. Zoals bijvoorbeeld een uitzending van Dokters van Morgen over het Microbioom.

Darmtherapie is een training voor je darmen. Een beetje vreemd als je dit voor het eerst hoort: je stuurt je darmen niet op cursus toch? Darmtherapie betekent dat er eerst een poeponderzoek plaatsvindt en dat je daarna, op basis van onder meer de uitslag van dit onderzoek, adviezen krijgt voor je gezondheid.

Waarom zou je poeponderzoek en darmtherapie doen?

Tenzij je natuurlijk duidelijke darmklachten hebt..

Bij darmklachten lijkt het voor de meeste mensen wel duidelijk dat er iets met je darmen moet gebeuren. Bijvoorbeeld wanneer je last hebt van obstipatie of diarree of wanneer je een darmontstekingsziekte hebt zoals Crohn of Colitis Ulcerosa. Maar jouw darm bepaalt voor een groot deel jouw verdere gezondheid en dat is minder bekend.

Wat doet je darm allemaal?

Huidklachten, zoals eczeem, komen bijvoorbeeld vanuit de darm: wat je op je huid ziet is vaak al in het tien- of honderdvoudige in je darm aanwezig.

Je darm bepaalt ook je gevoel. Heb je last van depressieve klachten? Weet dat de meeste “feel good” hormonen in je darm aangemaakt worden.

En je spijsvertering loopt veel beter bij een goed functionerende darm. “Gezondheid van mond tot kont” noemen we dit.

Feitelijk zijn wij een grote communicerende bacterie-massa. En deze bacteriën helpen jou je aan te passen aan de continu veranderende wereld om je heen.

Darmproblemen en andere buikklachten, blijf er niet mee lopen!

Buikklachten, je kunt er flink last van hebben. Gelukkig is het vaak tijdelijk, maar helaas hebben veel volwassenen en ook kinderen chronische klachten. Omdat deze vaak als gênant worden ervaren, durven veel mensen er niet over te beginnen tegenover hun omgeving.

Darmproblemen en andere buikklachten

Een paar voorbeelden uit mijn praktijk

• Niet meer de deur uit durven voordat je precies weet waar er een toilet is, en je reis zo inplannen dat je verschillende “nood-stops” kunt maken. Altijd een verschoning bij je hebben “voor het geval dat”.
• Bang zijn dat je hartklachten hebt. En dan te horen krijgen dat je klachten veroorzaakt worden door een darm die voller dan vol zit en je maag omhoog drukt.
• Je zorgen maken over je peuter die maandenlange diarree heeft, waarbij jij je afvraagt of je kind nog wel alle voedingsstoffen binnenkrijgt.
  Of over je kleuter met chronisch dunne ontlasting die bijna naar school kan. Maar de school heeft duidelijk aangegeven dat je kind zindelijk moet zijn.
• Je generen voor je collega’s op het werk omdat jouw darmen altijd zo hoorbaar rommelen.
• Niet naar de wc durven bij iemand anders omdat jouw ontlasting altijd luid knetterend naar buiten komt.
• ’s Avonds buikpijn hebben omdat je in gesprekken met mensen continu winden zit tegen te houden tot je buik voor je gevoel bijna knapt.
• Zomaar ineens een krampaanval krijgen omdat je iets gegeten hebt wat je niet verdraagt. Alhoewel je dat niet eens zeker weet, omdat je er niet precies de vinger op kunt leggen.
• Een baby hebben met darmkrampjes en reflux-klachten wat tot veel onrust leidt.

Darmproblemen en andere buikklachten komen veel voor

Je denkt dat dit uitzonderingen zijn of dat jij er alleen in staat? Vergeet het maar. Dit komt veel voor en ik zie het regelmatig terug in mijn praktijk.

In 2017 deed het RIVM onderzoek in opdracht van de Maag Lever Darm Stichting en kwam tot de conclusie dat bijna 1 op de 4 Nederlanders de huisarts bezocht in verband met  spijsverteringsklachten. Dat betrof destijds 3,7 miljoen mensen.

Spijsverteringsklachten voor dummies

Je spijsvertering zit heel mooi in elkaar. Verschillende organen zorgen er samen voor dat jouw voeding in steeds kleinere stukjes wordt opgedeeld. Net zo lang totdat de macronutriënten, en micronutriënten, kunnen worden opgenomen en door je lichaam kunnen worden ingezet waar ze nodig zijn. Macronutriënten zijn vetten, koolhydraten, eiwitten. Micronutriënten zijn vitaminen, mineralen, sporenelementen.

Hieronder leg ik heel eenvoudig de verschillende stappen uit

Als al deze stappen goed gaan, functioneert het geheel en heb jij waarschijnlijk een plezierig buikgevoel en genoeg energie. Het kan echter ook ergens niet helemaal optimaal verlopen. En dan krijg je ook problemen bij de stappen die daarna komen.

Laten we beginnen bij het begin

Om te kunnen verteren heb je rust nodig. Preciezer gezegd: je hebt het gedeelte van je zenuwstelsel nodig wat je gebruikt voor rust en herstel. Het parasympatisch zenuwstelsel. Je lichaam moet energie sturen naar je spijsverteringsorganen en niet naar je spieren bijvoorbeeld.

Wanneer je niet voldoende kunt ontspannen tijdens een maaltijd verteer je minder makkelijk en kun je last van je maag en darmen krijgen. Wanneer je goed kauwt gaat je lichaam de eerste spijsverteringsenzymen aanmaken, amylasen. Deze zijn belangrijk voor de vertering van koolhydraten.

Darmproblemen en andere buikklachten: maag

Daarna komt je voeding in je maag terecht. Het is belangrijk dat deze tijdens de maaltijd voldoende zuur is. Dit zorgt er onder meer voor dat jouw voeding voldoende voor-verteerd in je darm terecht komt. In je maag vindt een groot gedeelte van de vertering van eiwitten plaats.

Tussen maaltijden door moet je maag juist niet heel veel maagzuur produceren. Net als alle organen staat je maag niet continu “aan”, maar kent een ritme van activiteit en rust. Wanneer het ritme van je maag verstoord raakt kun je last krijgen van zuurbranden.

En als je niet voldoende maagzuur hebt, komt je voeding onvoldoende voor-verteerd in je darm en moeten de organen daarna extra hard werken. Dit kan een poosje goed gaan, ze kunnen even “een tandje bijzetten”. Maar daarna komen ze in uitputting terecht met alle gevolgen van dien.

Darmproblemen en andere buikklachten: pancreas

Na je maag is je pancreas aan de beurt. Deze wordt ook wel buikspeekselklier of alvleesklier genoemd. Deze produceert onder meer een heleboel verschillende soorten spijsverteringsenzymen, voor de vertering van je vetten, koolhydraten en eiwitten.

Darmproblemen en andere buikklachten: lever

Je lever zorgt ervoor dat er gal vrij wordt gegeven zodat jij je vetten kunt verteren. Dit heet emulgeren. Gal wordt door de lever gemaakt en in je galblaas opgeslagen.

Wanneer je galblaas verwijderd is zul je je hele leven je vetvertering moeten ondersteunen. Er wordt dan nog steeds gal vrijgegeven voor het emulgeren van vetten, maar het mechanisme is minder beheerst. Je kunt de gal dan minder goed doseren.

En wanneer jouw voeding onvoldoende aangezuurd door je maag in je darm terecht komt, krijgt je pancreas veel minder een seintje om spijsverteringsenzymen aan te maken en je lever minder een signaal om gal in de darm te stuwen. En, je begrijpt het al, dan krijg je uiteindelijk ook een disbalans in je darm-microbioom.

Immuunsysteem voor dummies

We zijn zo gewend in de Westerse wereld om alles te scheiden. Je spijsvertering, je zenuwstelsel, je immuunsysteem. Voor alles kun je uiteindelijk bij een andere arts-specialist terecht.

Dit komt door het mechanische beeld van de Westerse geneeskunde. Het lichaam wordt min of meer gezien als een apparaat. Wanneer er iets aan mankeert, repareer je het, of zet je er een nieuw onderdeel in. Maar uiteindelijk werken al die lichaamssystemen met elkaar samen.

Spijsvertering en immuunsysteem

Zo zijn je spijsvertering en je immuunsysteem nauw met elkaar verbonden. In je darmen bevindt zich een groot gedeelte van je afweer. Alles wat binnenkomt vanuit jouw buitenwereld, waaronder voeding, wordt hier beoordeeld. Er wordt bepaald of het vriend, bijvoorbeeld voeding, of vijand, bijvoorbeeld een bacterie die ziekte kan veroorzaken, is. 

Wanneer jouw systeem in balans is, zal jouw immuunsysteem goede instructies geven. Maar bij een disbalans kan het gebeuren dat je immuunsysteem in overdrive gaat en veel te alert is. Waardoor het bijvoorbeeld gaat reageren op pollen of voedingsmiddelen in plaats van op ziektekiemen. Of zelfs het eigen lichaam gaat aanvallen zoals bij auto-immuunziektes.

Slijmvliezen

De slijmvliezen van je darm, met alle immuun-eiwitten die zich hier bevinden, geven ook instructie aan de andere slijmvliezen binnen je lichaam. Je huid, je blaas, je vagina, je longen bijvoorbeeld. Zij hebben ook een slijmvlies boordevol immuun-eiwitten, als het goed is.

Dat betekent dat een disbalans in je darmen zich ook in een heleboel andere klachten kan uiten. Zoals voedselovergevoeligheid, eczeem, astma, depressie.

Deze communicatie loopt ook de andere kant op. Zo weten we dat stoffen die via je huid binnenkomen je darm-microbioom kunnen beinvloeden. Zowel op een goede als op een minder positieve manier. Afwasmiddel en andere schoonmaakmiddelen hebben bijvoorbeeld een negatieve invloed op je microbioom.

Wat in je darmen gebeurt heeft ook een grote invloed op je stemming en je gedrag

Je darm heeft een eigen zenuwstelsel, het enterisch zenuwstelsel, en dit communiceert met jou. Ook je darmbacteriën praten met je en kunnen je gedrag en gevoel beïnvloeden. Een groot deel van onze neurotransmitters wordt in de darm aangemaakt. Serotonine bijvoorbeeld, één van onze “ feel good” hormonen. Bij een disbalans in je darm kun je angstig en depressief worden.

Obstipatie verhelpen: we hebben er allemaal weleens last van dat we “een dagje overslaan” met de stoelgang. Maar wanneer dit regelmatig gebeurt, of wanneer je maar eens in de paar dagen naar het toilet kunt, kun je hier flink last van hebben. Hieronder vind je een aantal tips om zelf toe te passen.

Wat is obstipatie?

Obstipatie betekent een moeilijke stoelgang.

Het wordt ook wel constipatie of hardlijvigheid genoemd of gewoon “verstopping”. Je hebt dan minder vaak ontlasting. Dus in plaats van 1 of 2 maal per dag maar 2 keer in de week bijvoorbeeld.

Je ontlasting  is keutelig en hard, en je moet persen om het er uit te krijgen. Dat kan pijn doen en je kunt er aambeien en anale scheurtjes van krijgen. Je kunt daarnaast ook last hebben van dunne ontlasting, zogenaamde “overloop-diarree”.

Neem obstipatie serieus!

Obstipatie is een klacht die vaak niet serieus genomen wordt. “We hebben er allemaal weleens last van”. Maar langdurige obstipatie is echt een probleem.

Wanneer je darm de ontlasting niet regelmatig kwijt kan loop je als het ware vol met afvalstoffen. Je darm beschikt over bochten en plooien waarin een heleboel “troep” kan blijven hangen. 

Je lichaam neemt uiteindelijk een deel van deze stoffen weer op via de bloedbaan en van daaruit wordt het naar je lever vervoerd. Je lever houdt dan een tweede schoonmaakactie. Wanneer dit regelmatig gebeurt krijg je een lever-overbelasting met alle gevolgen van dien. Je kunt hier bijvoorbeeld behoorlijk moe van worden.

Meer problemen

Maar er ontstaan mogelijk meer problemen. Wanneer je buik zo vol komt te zitten, kun je je behoorlijk opgeblazen voelen. De inhoud van je buik kan tegen je maag gaan duwen waardoor deze meer moeite heeft de voeding aan de darmen af te geven.

Dan is er nog een andere uitweg: naar boven toe richting je slokdarm. En dan kun je last krijgen van zuurbranden. Wanneer je buikinhoud tegen je middenrif drukt kun je zelfs hartkloppingen krijgen en je kunt het benauwd krijgen. Je hebt het vast weleens in een film gezien: iemand wordt met spoed naar het ziekenhuis vervoerd omdat men denkt dat er sprake is van hartklachten en dan blijkt het om een verstoorde spijsvertering  te gaan.

Obstipatie verhelpen

Wat je zelf kunt doen: de basics

Voor een goede stoelgang heb je een aantal basics nodig: voldoende vocht, vezels en vetten en voldoende beweging.

Obstipatie verhelpen: drink voldoende!

Zorg ervoor dat je genoeg drinkt.

De dag starten met 1 of 2 glazen lauwwarm water helpt vaak
al om je darmen op gang te brengen.

Je lichaam bestaat voor een groot deel uit water en dat moet dagelijks aangevuld worden. Als vuistregel zou je dagelijks 35 ml. water moeten drinken op iedere kilo lichaamsgewicht.

Het heeft overigens ook geen zin om zomaar extreem te gaan drinken, want met heel veel water verdun je de hoeveelheid essentiële stoffen die je lichaam nodig heeft te veel. 1,5 – 2 liter vocht kunnen de meeste volwassenen goed gebruiken.

Je lichaam heeft niet alleen het water nodig maar vooral gemineraliseerd water. Dit betekent niet dat je altijd alleen mineraalwater zou moeten drinken.

Je kunt heel makkelijk zelf water mineraliseren. Voeg op 1 liter water ¼ theelepeltje zeezout toe voor gemineraliseerd water.

Word je “flauw” van al dat water?

Maak dan eens een smaak-watertje. Doe 1 liter water in een kan en voeg hier bijvoorbeeld schijfjes sinaasappel met kruidnagel aan toe, appel met een kaneelstokje, of wat komkommer. Het water neemt de mineralen en andere stoffen hieruit op. Wel liefst biologische producten nemen dus!

Wist je dat het niet handig is de hele dag door slokjes water te nemen? Ook hier moet je lichaam mee bezig, net als wanneer je de hele dag door zou eten. Het is vaak handiger een aantal keer op de dag even flink te drinken.

Sommige mensen vinden zogenaamd “bulk-drinken” prettig. Je drinkt dan twee keer per dag ineens ¾ liter water. Doe dit liefst staand. Je kunt dit een half uur voor je ontbijt doen en een uur voor je avondmaaltijd.  Je zorgt zo dat je voldoende vocht binnenkrijgt en je bent er in één keer vanaf.

Obstipatie verhelpen: beweeg!

Wanneer je de hele dag op kantoor zittend werk doet en ’s avonds na een autorit naar huis op de bank neerplakt, worden je darmen daar niet happy van.

Bewegen zorgt voor een betere doorbloeding en een betere peristaltiek, de natuurlijke beweging van je darmen. Bijvoorbeeld  yoga, touwtjespringen of trampoline springen en joggen, geven een mooie doorbloeding van je buik. Maar alle vormen van beweging kunnen een bijdrage leveren.

Obstipatie verhelpen: zorg voor voldoende goede vetten

Goede vetten zijn alle extra virgine of extra vierge vetten. Dus bijvoorbeeld olijfolie uit de koude eerste persing, walnootolie, lijnzaadolie, etc.

Let op: dit soort olie is kwetsbaar en het oxideert onder invloed van licht en lucht. Oxideren betekent dat de olie ranzig wordt. Dat wil jij niet eten! Deze olie hoort dus in een donkere, groene of bruine glazen fles te zitten! En je kunt beter niet zuinig zijn en een grote voordeelverpakking kopen. Want iedere keer dat je de fles opent komt er zuurstof bij en oxideert de olie verder. Sluit de fles dus ook goed af.

Om te bakken en braden kun je kokosolie nemen. Neem dan wel de “raw” kokosolie en niet de ontgeurde, want die is weer bewerkt. Hoe verder bewerkt , des te minder blijft er van de mooie werkzame stoffen die in de olie zitten over. En verder Ghee, dit is geklaarde boter. Roomboter wordt gezeefd, waarna de melk-eiwitten, oftewel caseine en de melksuikers, oftewel lactose, er uit zijn. Je kunt dit in de natuurwinkel krijgen.

Naast roomboter kun je deze oliën ook op brood smeren.
Producten als margarine, halvarine, bak-en braadproducten behoren niet tot de goede vetten. Dit zijn eigenlijk afbraakproducten uit de industrie en deze kun je beter uit je keuken weren.

Obstipatie verhelpen: eet vezelrijk en verwen je darmen

Een vezelrijke voeding zorgt voor onder meer voor een mooie darmbacterie-cultuur, ook wel microbioom genoemd. En deze zorgt weer voor een beter immuunsysteem, een betere spijsvertering en een betere hormonale balans. Vezels helpen je lichaam ook ontgiften en zorgen voor een goede darmperistaltiek.

Met een vezelrijke voeding help je dus niet alleen je darmen!

Wanneer ik in mijn praktijk tegen mensen zeg dat ze meer vezels moeten eten is het antwoord vaak: “maar ik eet al volkorenbrood”. Inderdaad,  in volle graansoorten zitten ook vezels. Maar wanneer je het alleen van dit soort vezels moet hebben, worden je darmen nog steeds niet blij. Brood kan juist ook voor verstopping zorgen.

It’s a Zoo in there

Even heel eenvoudig uitgelegd. In je darmen heb je een hele dierentuin aan bacteriën zitten.En die lusten vezels. 

We weten allemaal dat een aap in de dierentuin graag een banaan wil, de tijger een stuk vlees, en de vogels zaadjes. Zo is het ook met je darmbacteriën.

Verschillende bacteriën hebben verschillende vezels nodig. En de bacteriën die je niet voedt, verdwijnen gewoon.

Veel verschillende vezels zijn dus nodig. Denk hierbij aan vezels uit groente, fruit, noten, zaden, pitten, peulvruchten, en linzen. In de westerse wereld komen mensen vaak met moeite aan 20 gram vezels per dag, terwijl je eigenlijk minimaal het dubbele nodig hebt. Dit is ook de reden dat een paar gedroogde pruimen eten bij veel mensen al helpt om een betere stoelgang te krijgen. 

Obstipatie verhelpen

En verder… help mee met je ademhaling en een goede toilethouding

In het laatste stukje van je darm, je endeldarm, wordt je ontlasting tijdelijk opgeslagen. Wanneer deze  “vol” zit, gaat er een signaal naar je zenuwstelsel en word je je ervan bewust dat je naar de WC moet. Pas als je op het toilet zit en je kunt je voldoende ontspannen kan je kringspier om de anus zich openen en kan de ontlasting losgelaten worden.

Ga op tijd

Het is belangrijk om op tijd te gaan en niet te wachten met je toiletgang want dan train je jezelf om de ontlasting op te houden. We kennen allemaal wel voorbeelden van mensen die dagenlang niet “kunnen” wanneer ze op vakantie zijn en in een vreemde omgeving. Volwassenen wachten tot ze thuis zijn van het werk,  kinderen vinden het school-toilet vies en willen daar niet gaan.

Helpen met je ademhaling

Wanneer de ontlasting moeilijk komt kun je helpen met je ademhaling. Probeer dan om niet te gaan persen, maar om heel lang uit te ademen. Adem daarbij uit door je mond en in door je neus. Je uitademing maak je lang, totdat je voelt dat de buikspieren onderin je buik een beetje ingetrokken worden. Adem maar eens heel lang uit, dan gebeurt dit vanzelf. Zo masseer je met je ademhaling je buik een beetje en dit bevordert de peristaltiek van de darmen, de beweging waardoor de ontlasting naar buiten gestuwd wordt.

Goede toilethouding

Een goede toilethouding is ook belangrijk. Eigenlijk zijn onze toiletten veel te hoog. In een hurkende houding komt de ontlasting veel makkelijker naar buiten. Alsof je op zo’n Frans langs-de-weg-toilet zit dus. Je kunt een laag krukje onder je voeten zetten wanneer je op het toilet zit: zo maak je je rug toch een beetje rond. Dit is een veel betere ontlastings-positie.

Blijf niet met de shit zitten! Kom je er zelf niet uit? Maak een afspraak met me!

Of lees eerst verder over wat darm-therapie precies is.

Bron: NHG Standaard

Een ervaringsverhaal over de relatie tussen een onvervulde kinderwens, uitputting en darmklachten.

Alice* , een vrouw van 26 jaar, komt bij mij in de praktijk omdat ze al langer dan 10 jaar darmklachten heeft. Ze geeft aan dat haar energieniveau laag ligt, na onder meer veel stress rondom haar werk. Maar … ze heeft samen met haar partner ook een onvervulde kinderwens!

Darmklachten: voeding

Als Alice en ik elkaar de eerste keer spreken blijkt dat ze al best het nodige heeft ondernomen voor haar darmklachten. Ze geeft direct duidelijk aan dat ze een aantal voedingsmiddelen niet goed verdraagt en dat ze in het verleden een eet-stoornis heeft gehad.

Haar menstruatie is onregelmatig  en blijft vaak hele periodes weg. Ze heeft last van een harde pijnlijke buik met steken, van winderigheid, en van een brijige ontlasting. Ze heeft al van alles geprobeerd, van suppletie met probiotica en spijsverteringsenzymen tot het FODMAP dieet.

Parasitaire infectie

Er zijn meerdere onderzoeken gedaan in het verleden, maar hier is eigenlijk vervolgens niet echt op ingezet. Wel heeft ze  een behandeling gehad voor geconstateerde parasieten na een verblijf in de tropen. En gelukkig is er ook een na-controle gedaan en werd de parasiet niet meer gemeten.

Omdat ik uit ervaring weet dat een parasitaire infectie vaak ook andere disbalansen met zich meebrengt  in de darm en omdat de gedane onderzoeken eigenlijk te oud zijn, besluiten we opnieuw ontlastingsonderzoek te doen.

Vragenlijsten en voedseldagboek

Niet alleen om de balans van de darmbacteriën te bekijken maar ook om naar een aantal aspecten van de spijsvertering te kijken. Ik vraag haar daarnaast om een aantal vragenlijsten in te vullen met onder meer vragen over haar energie-niveau en hormoonbalans,  en om een voedseldagboek bij te houden en later bij mij in te leveren.

Uitslagen opvragen

Daarnaast zal ze een aantal uitslagen van onderzoeken opvragen waar ze zelf nog geen kopie van heeft.

Ik vind het heel belangrijk dat je altijd zelf je uitslagen van onderzoeken opvraagt, zwart-op-wit. Je hebt er recht op als patiënt en het kan belangrijk zijn voor vervolgbehandelingen of -onderzoeken.

Je wilt je er bijvoorbeeld van vergewissen dat er niet met verouderde normaal-waarden gewerkt is. Als orthomoleculair therapeut werk ik bovendien vaak met andere optimaalwaarden.

Wanneer we elkaar weer zien en ik alle uitslagen van de onderzoeken naast elkaar kan leggen blijkt onder meer dat specifieke ontstekingswaarden in de darm verhoogd zijn, en er een flinke disbalans zit in de darmflora met onder meer een overgroei aan schimmels.

Verder heeft ze oververmoeidheidsklachten, en blijkt uit het opgevraagde onderzoek bij de gynaecoloog dat haar hormoonwaardes eigenlijk op het niveau liggen van iemand die in de overgang is. Dit komt vaker voor bij vrouwen die een eet-stoornis hebben gehad.

Ayurveda

Ik werk ook vanuit de Ayurvedische constituties en Alice is een typische vata, een hert. Mensen met een vata-constitutie, herten, hebben een gevoelig zenuwstelsel en een gevoelige spijsvertering. Hier ga ik in mijn voedings- en suppletieadviezen uiteraard rekening mee houden.

Ik leg Alice uit dat ik in stapjes wil gaan werken, want alles ineens wordt veel te veel. Het zal een poos gaan duren! Er is op verschillende niveau’s sprake van uitputting en ze zal zichzelf moeten gaan voeden in meer dan één opzicht.

Intensief sporten

Alice sport graag intensief en dit zal ze een tijd moeten stoppen. Wanneer je reserve-energie wilt opbouwen kun je niet steeds tot 100% of meer gaan in wat je doet. Je zult consequent jezelf in acht moeten nemen en niet tot meer dan 60-80% van je energie gaan, zodat de rest naar de reserve-batterij kan.

Ze krijgt van mij bijvoorbeeld de tip om zodanig te sporten, dat ze niet gaat transpireren. En om voor oplaadmomenten gedurende de dag en door de week heen te zorgen. Dus niet: doorgaan tot alles af is en dan uitgeput op de bank vallen.

Darmklachten: voedingsadvies

Ze krijgt voedingsadvies van me. Zo heeft ze bijvoorbeeld
sinds haar eetstoornis nog steeds een aversie tegen het eten van vetten. En
goede vetten heb je echt nodig, onder meer voor de aanmaak van hormonen en cellen.
Alle celwanden bestaan uit vetten. Licht verteerbare voeding in goede
combinaties en verwarmende voeding zijn belangrijk.

Natuurlijk gaan we aan de slag met de uitslag van het
ontlastingsonderzoek, met een advies voor onder meer natuurlijke
ontstekingsremmers. En ze gaat aan de slag met extra vitaminen en mineralen om
verschillende tekorten aan te vullen.

Heel langzaam maar zeker ziet ze verbetering. Zo merkt ze dat ze het niet meer altijd koud heeft, maar zichzelf weer kan verwarmen. Haar interne “kacheltje” gaat weer branden.

Haar partner steunt haar door dik en dun. Hij komt mee naar een aantal consulten en doet thuis voor haar wat hij kan.

Onvervulde kinderwens: menstruatie

Na ongeveer 6 maanden komt de eerste doorbraak: ze is weer ongesteld geweest! Nadat ze jarenlang een zeer onregelmatige cyclus had en de menstruatie uiteindelijk 2,5 jaar wegbleef wordt ze weer ongesteld. De buikklachten zijn aan het verbeteren en ze krijgt iets meer energie.

Dan komt er een terugval. Ze komt in een drukke periode terecht en realiseert zich dat stress een grote rol speelt. Nadat ze een paar maanden een menstruatie heeft gehad slaat deze ineens weer een maand over.

Door opnieuw de voeding en de rest op te pakken gaat het
weer beter.

Zwanger geworden!

En dan komt ze na een aantal maanden met heel goed nieuws:
ze is zwanger en ze zijn er heel blij mee!

Ze komt nog een keer terug voor voedings- en suppletie-advies voor in de zwangerschap, en advies voor probiotica in het 3^e trimester van de zwangerschap, en daarmee sluiten we af.

Inmiddels is de, gezonde, baby van Alice en haar partner geboren!

*Vanwege privacyredenen is de naam Alice gefingeerd.

Vruchtbaarheidsproblemen

Hier kun je meer lezen over wat ik voor je zou kunnen betekenen bij vruchtbaarheidsproblemen of darmklachten.